Prawomocny wyrok unieważniający umowę kredytu frankowego lub zasądzający od banku zwrot nadpłaconych kwot nie kończy sprawy. Banki coraz częściej zwlekają z wypłatą lub wręcz odmawiają dobrowolnego rozliczenia — wtedy do akcji wkracza komornik sądowy. Postępowanie egzekucyjne przeciwko bankowi prowadzi się na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego (art. 776 i n.) oraz ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych.
Kancelaria Komornicza nr IV Anny Hoppe przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Żoliborza prowadzi egzekucję wyroków frankowych w zakresie właściwości terytorialnej:
- dzielnica Żoliborz
- dzielnica Bielany
- gmina Łomianki
- gmina Izabelin
W sprawach przeciwko bankom z siedzibą na obszarze apelacji warszawskiej (a w praktyce wszystkie największe banki frankowe mają siedzibę właśnie w Warszawie) wierzyciel może dodatkowo skorzystać z prawa wyboru komornika na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych.
Kiedy kierować wyrok frankowy do komornika
Droga przed komornikiem otwiera się dopiero po uzyskaniu prawomocnego wyroku oraz klauzuli wykonalności. W praktyce kredytobiorca ma dwa scenariusze:
- Bank płaci dobrowolnie — po prawomocności wyroku banki zazwyczaj przelewają zasądzone kwoty w terminie 14-30 dni. Jeżeli przelew wpłynął, egzekucja nie jest potrzebna.
- Bank zwleka lub odmawia wypłaty — jeżeli po wezwaniu do zapłaty środki nie zostały przelane, kredytobiorca kieruje sprawę do komornika. Zwłoka banku powoduje naliczanie odsetek ustawowych za opóźnienie (9,50% w skali roku od 4 grudnia 2025 r.).
Dobrą praktyką jest niezwlekanie ze skierowaniem sprawy do komornika — każdy miesiąc zwłoki daje bankowi argument w ewentualnej skardze kasacyjnej, a odsetki za opóźnienie stanowią dodatkowe obciążenie dla banku.
Klauzula wykonalności — pierwszy krok po prawomocności
W sprawach frankowych, w odróżnieniu od alimentów, klauzula wykonalności nie jest nadawana z urzędu. Kredytobiorca (lub jego pełnomocnik) musi złożyć w sądzie pierwszej instancji, który wydał wyrok, wniosek o nadanie klauzuli wykonalności. Wniosek ten jest wolny od opłaty sądowej.
Sąd wydaje klauzulę zazwyczaj w terminie 7-21 dni. Po jej uzyskaniu wyrok staje się tytułem wykonawczym — formalną podstawą do wszczęcia egzekucji komorniczej.
Co istotne, egzekucję można wszcząć nawet wówczas, gdy bank zapowiedział wniesienie skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego. Skarga kasacyjna nie wstrzymuje wykonalności prawomocnego wyroku sądu apelacyjnego.
Właściwość komornika — prawo wyboru w apelacji warszawskiej
Zasadą jest właściwość rewirowa — wniosek składa się u komornika sądu właściwego dla siedziby dłużnika. Wierzyciel dysponuje jednak prawem wyboru komornika (art. 10 ust. 3 ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych), dzięki któremu może wybrać dowolnego komornika na obszarze tej samej apelacji. Aby skorzystać z tego prawa, do wniosku dołącza się pisemne oświadczenie o wyborze komornika.
Wybór komornika ma praktyczne znaczenie — pozwala uniknąć kancelarii przeciążonych dużą liczbą spraw frankowych i przyspieszyć tok postępowania. Wyjątek od prawa wyboru stanowi egzekucja z nieruchomości, ruchomości oraz sprawy o opróżnienie lokalu, w których komornik jest ściśle określony miejscem położenia rzeczy.
Banki frankowe z siedzibą w apelacji warszawskiej
Większość banków, które udzielały kredytów indeksowanych i denominowanych do franka szwajcarskiego, ma siedziby na obszarze apelacji warszawskiej. Oznacza to, że wierzyciel z rewiru Żoliborz, Bielany, Łomianki lub Izabelin może wybrać Kancelarię Komorniczą nr IV do egzekucji wyroku przeciwko m.in.:
- PKO BP (ul. Świętokrzyska 36, Warszawa-Śródmieście)
- mBank (ul. Prosta 18, Warszawa-Wola)
- Bank Millennium (ul. Stanisława Żaryna 2A, Warszawa-Mokotów)
- Santander Bank Polska (al. Jana Pawła II 17, Warszawa-Śródmieście)
- BNP Paribas Bank Polska (ul. Kasprzaka 2, Warszawa-Wola)
- Bank Pekao S.A. (ul. Grzybowska 53/57, Warszawa-Śródmieście)
- BOŚ Bank (ul. Żelazna 32, Warszawa-Wola)
- Alior Bank (ul. Łopuszańska 38D, Warszawa-Włochy)
- Bank Pocztowy (ul. Marszałkowska 55/73, Warszawa-Śródmieście)
- Bank Handlowy (Citi Handlowy — ul. Senatorska 16, Warszawa-Śródmieście)
- Raiffeisen Bank International AG Oddział w Polsce (ul. Grzybowska 78, Warszawa-Śródmieście)
Wniosek o egzekucję wyroku frankowego
Wniosek egzekucyjny powinien zawierać:
- oznaczenie komornika (Kancelaria Komornicza nr IV przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Żoliborza),
- dane wierzyciela — kredytobiorcy (imię, nazwisko, PESEL, adres, rachunek bankowy do przelewów),
- dane dłużnika — banku (pełna nazwa, NIP, KRS, adres siedziby),
- oznaczenie tytułu wykonawczego (sąd, sygnatura, data wyroku, data klauzuli wykonalności),
- kwota świadczenia zasądzonego wyrokiem,
- odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia wymagalności (jeżeli zasądzone),
- koszty procesu zasądzone od banku,
- wskazanie sposobu egzekucji (standardowo — zajęcie rachunków bankowych i depozytów w NBP),
- oświadczenie o wyborze komornika (art. 10 ust. 3 ustawy o komornikach), jeżeli dotyczy,
- podpis wierzyciela lub pełnomocnika.
Do wniosku dołącza się oryginał tytułu wykonawczego (wyrok z klauzulą wykonalności) oraz — jeżeli wierzyciel działa przez pełnomocnika — pełnomocnictwo. Wzór wniosku w zakładce Wzory wniosków.
Procedura egzekucji krok po kroku
Egzekucja przeciwko bankowi — w odróżnieniu od standardowych postępowań — przebiega stosunkowo szybko, ponieważ banki dysponują płynnymi środkami na rachunkach w Narodowym Banku Polskim.
- Złożenie wniosku egzekucyjnego — wraz z tytułem wykonawczym w kancelarii komorniczej.
- Zawiadomienie banku-dłużnika — komornik doręcza odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania.
- Zajęcie rachunków bankowych banku — komornik kieruje zajęcie na rachunki banku prowadzone w innych bankach oraz rachunek w NBP. Wykonuje to przez system OGNIVO (zapytanie elektroniczne).
- Zajęcie depozytów i wierzytelności — obejmujące środki, które kontrahenci i klienci winni bankowi.
- Realizacja zajęcia — bank w terminie 7 dni przekazuje komornikowi kwotę wynikającą z zajęcia.
- Przekazanie środków wierzycielowi — po potrąceniu opłaty egzekucyjnej należność trafia na rachunek kredytobiorcy (termin ustawowy 4 dni od wpływu).
- Zakończenie postępowania — gdy cała należność została wyegzekwowana, komornik wydaje postanowienie o umorzeniu (art. 816 KPC).
W typowej sprawie frankowej egzekucja od zajęcia do wypłaty zajmuje od 2 do 4 tygodni. Jest to znacznie szybciej niż egzekucje przeciwko dłużnikom indywidualnym, co wynika z płynności finansowej banków.
Zajęcie rachunków banku w NBP i OGNIVO
Komornik korzysta z systemu OGNIVO (Ogólnopolski System Wymiany Informacji między bankami a komornikami) do zajęcia rachunków banku. System umożliwia przesłanie elektronicznego zajęcia do wszystkich banków w kraju w ciągu minut. Banki mają obowiązek udzielić odpowiedzi na zapytanie oraz — w przypadku zajęcia — niezwłocznie zablokować środki na rachunku.
Dodatkowo komornik może skierować zajęcie na rachunek banku w Narodowym Banku Polskim — każdy bank komercyjny posiada tam rachunek rezerwy obowiązkowej i rachunek rozliczeniowy. Są to rachunki o stabilnej płynności, dlatego zajęcie w NBP jest jedną z najszybszych metod odzyskania środków od banku-dłużnika.
W Kancelarii nr IV do prowadzenia spraw frankowych wykorzystywane są także dodatkowe systemy: EKW (elektroniczne księgi wieczyste — weryfikacja statusu hipoteki), KRS, PUE ZUS, e-CPD, ePUAP.
Teoria dwóch kondykcji — uchwała SN z 25 kwietnia 2024 r.
Po unieważnieniu umowy kredytu frankowego w polskim orzecznictwie dominuje teoria dwóch kondykcji — każda ze stron ma odrębne roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego. Oznacza to, że:
- kredytobiorca ma roszczenie o zwrot wszystkich rat kapitału i odsetek wpłaconych do banku,
- bank ma odrębne roszczenie o zwrot wypłaconego kapitału kredytu.
Obie wierzytelności są dochodzone niezależnie. W praktyce strony składają wzajemne oświadczenia o potrąceniu (art. 498 KC) — co prowadzi do rozliczenia netto. Zasada ta została potwierdzona uchwałą 7 sędziów Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (sygn. III CZP 25/22), wcześniej wyrażoną w uchwałach III CZP 6/21 (z 7 maja 2021 r.) i III CZP 11/20 (z 16 lutego 2021 r.).
Z perspektywy postępowania egzekucyjnego komornik egzekwuje kwotę wynikającą z wyroku — bez konieczności samodzielnego ustalania salda rozliczeń. Jeżeli bank złożył materialnoprawne oświadczenie o potrąceniu przed wyrokiem, sąd ujmuje to w sentencji.
Wykreślenie hipoteki po unieważnieniu umowy
Unieważnienie umowy kredytu powoduje, że wygasa hipoteka ustanowiona na zabezpieczenie tego kredytu (art. 94 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Jednak wykreślenie wpisu z księgi wieczystej wymaga aktywnego działania:
- Wezwanie banku do wydania listu mazalnego (oświadczenia o zgodzie na wykreślenie hipoteki) — w oparciu o art. 95 ust. 3 Prawa bankowego bank ma na to 14 dni. W razie zwłoki sąd może nałożyć grzywnę do 30 000 zł.
- Po otrzymaniu listu mazalnego złożenie w sądzie wieczystoksięgowym formularza KW-WPIS wraz z listem mazalnym i opłatą sądową 100 zł (art. 42 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
- Wpis o wykreśleniu hipoteki dokonywany jest zazwyczaj w terminie kilku miesięcy (w zależności od obłożenia sądu wieczystoksięgowego).
Komornik nie zajmuje się wykreślaniem hipoteki — to postępowanie wieczystoksięgowe prowadzone równolegle do egzekucji roszczeń pieniężnych.
Odsetki ustawowe za opóźnienie
Jeżeli wyrok zasądza na rzecz kredytobiorcy odsetki ustawowe za opóźnienie, komornik egzekwuje je razem z kwotą główną. Stawki odsetek obowiązujące w 2026 r.:
| Typ odsetek | Stawka roczna | Podstawa |
|---|---|---|
| Odsetki ustawowe za opóźnienie | 9,50% | art. 481 § 2 KC (stopa NBP + 5,5 p.p.) |
| Odsetki ustawowe (kapitałowe) | 7,50% | art. 359 § 2 KC (stopa NBP + 3,5 p.p.) |
Wysokość odsetek może się zmieniać wraz ze zmianą stopy referencyjnej NBP. Aktualne stawki można sprawdzić w komunikatach Ministerstwa Finansów. Odsetki liczy się od dnia wymagalności świadczenia do dnia faktycznej zapłaty.
Koszty egzekucji — bank pokrywa wszystko
W egzekucji przeciwko bankowi wszystkie koszty pokrywa dłużnik — bank, na podstawie ustawy z 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych.
| Rodzaj opłaty | Stawka ustawowa |
|---|---|
| Opłata egzekucyjna podstawowa | 10% wyegzekwowanego świadczenia |
| Opłata przy dobrowolnej spłacie w 30 dni | 3% |
| Opłata minimalna — rachunek bankowy | 200 zł |
| Opłata minimalna — ruchomości/nieruchomości | 300 zł |
Wierzyciel-kredytobiorca wnosi wyłącznie drobną zaliczkę na koszty gotówkowe (np. korespondencję), zwracaną z pierwszej wyegzekwowanej kwoty. W praktyce wystarcza kilkadziesiąt złotych.
Zabezpieczenie powództwa na etapie procesu
Przed uzyskaniem prawomocnego wyroku kredytobiorca może wystąpić o zabezpieczenie roszczenia (art. 730 i n. KPC) — najczęściej przez wstrzymanie obowiązku spłaty rat na czas procesu. Wniosek o zabezpieczenie rozpoznawany jest w krótkim terminie (nawet kilku dni). Postanowienie o zabezpieczeniu również można wykonać przez komornika, a klauzula wykonalności nadawana jest z urzędu (art. 741 KPC).
Zabezpieczenie nie rozstrzyga sprawy co do meritum — chroni kredytobiorcę przed dalszymi wpłatami na poczet umowy, która następnie może zostać uznana za nieważną.
Co robić, gdy bank wniesie skargę kasacyjną
Wniesienie skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego nie wstrzymuje wykonalności prawomocnego wyroku sądu apelacyjnego. Kredytobiorca może prowadzić egzekucję równolegle z toczącym się postępowaniem kasacyjnym. Gdyby Sąd Najwyższy uchylił wyrok, obowiązuje roszczenie banku o zwrot wyegzekwowanych kwot — jednak w praktyce w sprawach frankowych skargi kasacyjne są rzadko uwzględniane z uwagi na utrwaloną linię orzeczniczą SN korzystną dla kredytobiorców.
Bank może również złożyć wniosek o wstrzymanie wykonalności wyroku przez Sąd Najwyższy, ale taki wniosek jest rzadko uwzględniany.
Przydatne linki
Wzór wniosku egzekucyjnego: Wzory wniosków egzekucyjnych
Formularz KW-WPIS (wykreślenie hipoteki) oraz skargi na czynności komornika: Ministerstwo Sprawiedliwości
Elektroniczne Księgi Wieczyste: ekw.ms.gov.pl
Informacje dla wierzyciela: Informacje dla wierzyciela
Informacje dla dłużnika: Informacje dla dłużnika
Najczęściej zadawane pytania
Zaraz po uzyskaniu klauzuli wykonalności. Banki zazwyczaj wypłacają zasądzone kwoty w terminie 14-30 dni od doręczenia wezwania. Po upływie tego terminu, bez przelewu, można niezwłocznie złożyć wniosek do komornika. Każdy dzień zwłoki banku powoduje naliczanie odsetek ustawowych za opóźnienie (9,50% rocznie w 2026 r.).
Tak. W odróżnieniu od alimentów, w sprawach frankowych klauzula nie jest nadawana z urzędu. Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności składa się w sądzie pierwszej instancji, który wydał wyrok. Wniosek jest wolny od opłaty sądowej. Sąd wydaje klauzulę zazwyczaj w terminie 7-21 dni.
Tak. Na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych wierzyciel może wybrać dowolnego komornika działającego na obszarze tej samej apelacji. Wszystkie główne banki frankowe mają siedziby w Warszawie, co oznacza, że komornik z Kancelarii nr IV (apelacja warszawska) może egzekwować wyroki przeciwko tym bankom. Do wniosku dołącza się pisemne oświadczenie o wyborze komornika.
Zazwyczaj od 2 do 4 tygodni od złożenia wniosku do wypłaty środków. Egzekucje przeciwko bankom przebiegają szybciej niż przeciwko osobom fizycznym, ponieważ banki dysponują płynnymi środkami na rachunkach w Narodowym Banku Polskim oraz w innych bankach komercyjnych — komornik zajmuje je elektronicznie przez system OGNIVO.
Wszystkie koszty pokrywa bank-dłużnik na podstawie ustawy o kosztach komorniczych. Kredytobiorca wnosi jedynie drobną zaliczkę na koszty gotówkowe (korespondencja, zapytania do instytucji) — zazwyczaj kilkadziesiąt złotych. Zaliczka jest zwracana z pierwszej wyegzekwowanej kwoty.
Wszystko, co zostało zasądzone wyrokiem: kwotę główną (zwrot nadpłaconych rat), odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia wymagalności do dnia zapłaty, koszty procesu (wpis sądowy, wynagrodzenie pełnomocnika) oraz odsetki od tych kosztów.
Wniesienie skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego nie wstrzymuje wykonalności prawomocnego wyroku sądu apelacyjnego. Bank może złożyć odrębny wniosek do SN o wstrzymanie wykonalności, ale w sprawach frankowych taki wniosek jest rzadko uwzględniany z uwagi na utrwaloną linię orzeczniczą SN korzystną dla kredytobiorców.
Nie. Wykreślenie hipoteki to odrębne postępowanie wieczystoksięgowe. Po unieważnieniu umowy kredytu kredytobiorca wzywa bank do wydania listu mazalnego (art. 95 ust. 3 Prawa bankowego — termin 14 dni). Następnie składa w sądzie wieczystoksięgowym formularz KW-WPIS wraz z listem mazalnym i opłatą 100 zł. Wpis dokonywany jest w terminie kilku miesięcy.
Teoria dwóch kondykcji oznacza, że po unieważnieniu umowy każda ze stron ma odrębne roszczenie o zwrot świadczenia — kredytobiorca o zwrot wpłaconych rat, bank o zwrot wypłaconego kapitału. Zasadę tę potwierdziła uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22). Dla egzekucji komorniczej ma znaczenie wtedy, gdy strony składają wzajemne oświadczenia o potrąceniu — komornik egzekwuje ostateczną kwotę netto wynikającą z wyroku.
Od 4 grudnia 2025 r. odsetki ustawowe za opóźnienie wynoszą 9,50% w stosunku rocznym (stopa referencyjna NBP powiększona o 5,5 punktu procentowego, art. 481 § 2 KC). Odsetki kapitałowe (art. 359 § 2 KC) wynoszą 7,50% rocznie. Stawki zmieniają się wraz z decyzjami Rady Polityki Pieniężnej o stopie referencyjnej NBP.
Tak. Art. 730 i następne KPC pozwalają wystąpić o zabezpieczenie roszczenia w trakcie postępowania sądowego — najczęściej przez wstrzymanie obowiązku spłaty rat na czas procesu. Postanowienie o zabezpieczeniu również można wykonać przez komornika; klauzula wykonalności nadawana jest z urzędu (art. 741 KPC). Sąd rozpoznaje wniosek w krótkim terminie, nawet kilku dni.
Tak. Na podstawie art. 825 KPC wierzyciel w każdej chwili może złożyć wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego — całości lub części. Jeżeli bank zapłacił dobrowolnie po doręczeniu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, nadal obowiązuje zmniejszona opłata 3% (przy spłacie w 30 dni od zawiadomienia).